مقدمه: نبرد نابرابر قاجار و اینستاگرام
اگر ماشین زمان داشتیم و یکی از بالگرهای زیبایی امروز را با تمام »کانتورینگها« و
»هایالیترهایش« میفرستادیم به دوران قاجار، احتماالً به جرم جادوگری یا حداقل
»سوسولبازی« تبعیدش میکردند! در آن زمان، کل پکیج آرایشی زنان در یک جعبه کوچک
خالصه میشد که سلطان بیچون و چرای آن، چیزی نبود جز »سرخاب.
اما چه شد که آن گرد قرمز خوشرنگ که روزگاری نماد وجاهت و اشرافیت بود، ناگهان
»رژلب« )lèvres à Rouge )خودش را در دل ِ کتوشلوار پوشید، کراوات زد و با نام باکالس
کیفهای آرایشی ما جا کرد؟ در این مطلب میخواهیم به بررسی این تغییر تحول بپردازیم؛ از
دورانی که برای سرخ شدن باید »تف« میکردیم تا دورانی که برای خرید یک رژلب باید نیمی از
حقوق ماهانه را فدا کنیم!
.۱ سرخاب چیست و از کجا آمد؟ )تکنولوژی نانو در عهد
دقیانوس
سرخاب در واقع همان »تینت لب« اجدادی ماست، اما با غلظت و خشونت بیشتر! در قدیم
خبری از کدهای رنگی شماره ۵۰۴ یا صورتی کالباسی نبود. سرخاب یا از گیاهانی مثل روناس و
گلرنگ درست میشد، یا )در نسخههای خطرناکتر( از پودر حشرات و مواد معدنی مثل
سرب!
زنانی که میخواستند در مهمانیهای آن زمان بترکانند، تکهای از این پودر یا سنگ سرخ را
برمیداشتند، کمی به آن رطوبت میزدند )که معموالً این رطوبت از طریق »بزاق دهان« تامین
میشد – بله، بهداشت در آن زمان آپشن اختیاری بود!( و سپس با انگشت سبابه چنان روی
گونه و لب میمالیدند که گویی همین االن از رینگ بوکس خارج شدهاند.
چرا به سرخاب میگویند رژلب؟ تاریخچه و سیر تحول آرایش لب
.۲ هفت قلم آرایش؛ تیم ملی زیبایی
قدیمها مثل االن نبود که ۲۵۶ مرحله آرایش داشته باشیم )پرایمر، کانسیلر، فیکساتور و...(. کل
ماجرا در »هفتقلم« خالصه میشد: .1 سفیداب: برای پنکککاری و الیهبرداری )که هنوز هم
توی حمامها با کیسه نبرد میکند(. .2 سرخاب: برای اینکه ثابت کنند زندهاند و خون در
رگهایشان جریان دارد.
چرا به سرخاب میگویند رژلب؟ تاریخچه و سیر تحول آرایش لب
3 سرمه:
برای اینکه چشمها را شبیه غزال کنند )و گاهی هم شبیه
و برای پیوند دادن ابروها به یکدیگر )ترندِ ابرو پیوسته که االن کابوس است، آن ِ پاندا!
چرا به سرخاب میگویند رژلب؟ تاریخچه و سیر تحول آرایش لب
4 سمه:
زمان آرزو بود(. .5 حنا: برای طراحی دست و پا. .6 خال: که یا طبیعی بود یا با سرمه به صورت
استراتژیک کاشته میشد. .7 غالیه: که یکجور عطرمایه بود.
در این میان، سرخاب وظیفه سنگینی داشت؛ او باید هم نقش رژگونه را بازی میکرد، هم رژلب و
گاهی سایه چشم! یعنی یک محصول »۳ در ۱« واقعی بدون پارابن!
ِ .۳ ظهور »رژلب«؛ وقتی کالس کار باال رفت
ِ اما چرا دیگر کسی نمیگوید »سرخاب«؟ چرا وقتی به فروشنده میگوییم »یه سرخاب کالباسی
بده«، طوری نگاهمان میکند که انگار از موزه ایران باستان فرار کردهایم؟
کلمه رژلب یک واژه فرانسوی است )lèvres à Rouge).« رژ« یعنی قرمز و »لِور« یعنی لبها.
ورود این واژه به ایران همزمان شد با دوران پهلوی اول و باز شدن پای فرنگیها و محصوالت
پاریسی به دربار. در آن زمان، استفاده از کلمات فرانسوی نشانه »متمدن بودن« بود.
تصور کنید: خانمهای اعیاننشین تهران قدیم، دیگر دوست نداشتند بگویند »دارم سرخاب
میمالم«. آنها میخواستند »رژلب بزنند«. سرخاب کمکم بوی مطبخ و صندوقخانههای قدیمی
را گرفت و رژلب بوی عطرهای گرانقیمت پاریسی و کافه های اللهزار را.
.۴ تفاوتهای زیرپوستی؛ از »تف« تا »موم زنبور
تفاوت سرخاب و رژلب فقط در اسم نیست، در ساختار مهندسی آنهاست! * سرخاب: پودری
بود، سخت پخش میشد، روی لب میماسید و اگر کمی باران میبارید، کل صورتتان شبیه
صحنه قتل میشد. * رژلب: مهندسان شیمی وارد کار شدند. موم زنبور، روغنهای گیاهی و
رنگدانههای سنتزی را با هم ترکیب کردند و آن را داخل یک لوله چرخشی گذاشتند. حاال دیگر
ِ جیغ« آماده خدمترسانی بود.
الزم نبود انگشتتان را کثیف کنید؛ با یک حرکت چرخشی، »قرمز
چرا به سرخاب میگویند رژلب؟ تاریخچه و سیر تحول آرایش لب
.۵ چرا ما هنوز به رژلب میگوییم سرخاب )در ناخودآگاهمان؟
هنوز هم در بسیاری از روستاها یا میان مادربزرگها، واژه سرخاب زنده است. حقیقت این است
که سرخاب فقط یک وسیله آرایشی نبود، یک مفهوم بود. مفهوم »سرخی صورت«. ما در
فرهنگمان ضربالمثلی داریم که میگوید: »صورتش را با سیلی سرخ نگه داشته«. این نشان
میدهد که سرخی گونه و لب در تاریخ ما نشانه سالمت، شادابی و صدالبته »آبروداری« بوده
است. رژلب مدرن در واقع همان راه قدیمی را ادامه میدهد، فقط با قیمتی ده برابر و بستهبندی
شیکتر!
چرا به سرخاب میگویند رژلب؟ تاریخچه و سیر تحول آرایش لب
.۶ انواع رژلبهای امروزی )که سرخاب از دیدنشان سکته
میکند!
اگر سرخاب قدیمی را ببرید جلوی قفسه رژلبهای یک فروشگاه مدرن، احتماالً از تعجب تبدیل
ِ
به سفیداب میشود! .1 رژلبهای مات: که لب را طوری خشک میکنند که انگار سه روز است در
کویر لوت گم شدهاید، اما چون »مد« است، همه عاشقش هستند. .2 رژلبهای ۲۴ ساعته: که
فقط با اسید یا سمباده از روی لب پاک میشوند. )مناسب برای افرادی که قصد دارند در یک
جنگ جهانی شرکت کنند و همچنان زیبا بمانند(. .3 برقلب )Gloss/Liptint): که نوادگان
مستقیم همان سرخابهای آبکی هستند، با این تفاوت که چسبندگیشان در حد چسب
دوقلوست.
چرا به سرخاب میگویند رژلب؟ تاریخچه و سیر تحول آرایش لب
.۷ فلسفه طنزآمیز انتخاب رنگ
در زمان سرخاب، انتخاب سخت نبود: یا قرمز بودی یا نبودی! اما حاال رژلبها اسامی عجیبی
اناری ِ دمغروب وقتی خورشید دارد میرود پشت ابر« * »کالباسی ِ خسته با تم
ِ ِ
دارند: * »قرمز
سوختهی برزیلی مخصوص مهمانیهای تمدار«
یاسی« * »قهوهای ِ
ِ
این در حالی است که آقایان کل این طیف وسیع را فقط در یک کلمه خالصه میکنند: »قرمز«! و
هنوز هم متوجه نمیشوند چرا ما وقتی رژلب شماره ۷۲ را داریم، حتماً باید شماره ۷۳ را هم
بخریم )چون آن یکی کمی بیشتر تناژ نارنجی دارد، احمق جان!.
چرا به سرخاب میگویند رژلب؟ تاریخچه و سیر تحول آرایش لب
.۸ چرا سرخاب )رژلب( نماد قدرت است؟
جالب است بدانید در طول تاریخ، رژلب زدن همیشه هم آسان نبوده. در دورههایی از تاریخ
اروپا، رژلب زدن نشانه جادوگری بود! اما در ایران، سرخاب همیشه بخشی از هویت زنانه بوده
است. حتی در دوران قحطی یا جنگ، زنان با استفاده از کمی چغندر یا گلبرگ گل، سعی
میکردند لبهایشان را سرخ نگه دارند تا روحیه خود را حفظ کنند.
امروز هم رژلب زدن برای خیلیها یک نوع »زره« است. وقتی حالمان خوب نیست، یک رژلب
قرمز میزنیم تا به دنیا بگوییم: »ببین، من هنوز سرپام و دارم میدرخشم!« این همان میراثی
است که از سرخاب به رژلب رسیده است.
نتیجهگیری: نامش مهم نیست، سرخیاش مهم است!
)با آن نوستالژی پودری و سنتیاش( و چه بگوییم رژلب
)با آن کالس چه به آن بگوییم سرخاب ِ
ِ
کاذب فرانسویاش(، هدف یکی است: بخشیدن رنگ و روح به چهره.
تکامل سرخاب به رژلب، داستان مدرن شدن ماست. ما یاد گرفتیم که به جای استفاده از
ِ
ِ پودرهای خطرناک، از محصوالت آزمایشگاهی استفاده کنیم، اما میل انسانی ما به زیبایی و
»سرخرویی« ثابت مانده است.
چرا به سرخاب میگویند رژلب؟ تاریخچه و سیر تحول آرایش لب
چرا به سرخاب میگویند رژلب؟ تاریخچه و سیر تحول آرایش لب
پس دفعه بعد که رژلبتان را از کیف درمیآورید تا تمدیدش کنید، یادتان باشد که شما دارید
یک سنت چند هزارساله را ادامه میدهید. فقط یادتان باشد مثل قدیمها از »تف« استفاده
نکنید؛ علم پیشرفت کرده، از بالم لب استفاده کنید!
و در آخر یک نصیحت فان: اگر روزی در جزیرهای متروکه گیر افتادید و هیچ لوازم آرایشی
نداشتید، نگران نباشید! به اجدادتان متوسل شوید؛ کمی میوه جنگلی قرمز پیدا کنید، آن را به
ِ لبهایتان بمالید و با افتخار بگویید: »این هم از سرخاب ارگانیک من!
چرا به سرخاب میگویند رژلب؟ تاریخچه و سیر تحول آرایش لب
